تبخیر یك مایع و سپس میعان بخار براثر سرما و جمع آوری قطرات حاصل در ظرف دیگر را تقطیر می گویندتبخیر یك مایع و سپس میعان بخار براثر سرما و جمع آوری قطرات حاصل در ظرف دیگر را تقطیر می گویند .  برای جداسازی و تخلیص مایعات چهار نوع تقطیر در آزمایشگاه مورد استفاده قرار می گیرد

1 . تقطیر ساده  2 . تقطیر در فشار كم  3 . تقطیر به وسیله بخار آب  4 . تقطیر جزء به جزء

  تقطیر ساده :  وجود ناخالصیهای غیر فرار   در مایع سبب كاهش فشار بخار مایع مـی شـود  . زیـرا وجود جـزء غیر فـرار بـه مقدار زیاد، غلظت جزء اصلی فرار را پائین می آورد و قابلیت تبخیر مایع كم می شود  .  این جزء پس از تقطیر در باقیمانده تقطیر باقی می ماند .  چنانچه مخلوطی از دو یا چند مایع داشته باشیم، كه دمای جوش آنها به حد كافی با هـم متفـاوت باشـند جدا كردن آنها از طریق تقطیر ساده امكان پذیر است و ابتدا مایعی كه نقطه جوش كمتری دارد تقطیر مـی شود .  رعایت نكات زیر در انجام تقطیر ضروری است .  1 . حجم مایع تقطیر شدنی، نباید، از دوسوم حجم بالون بیشتر باشد .  2 . انداختن چند عدد سنگ جوش ) دو یا سه عدد  ( در بالون تقطیر، به منظور توزیع یكنواخت گرما و جلوگیری از پریدن مایع  3 . مخزن جیوه دماسنج باید پایینتر از شاخه جانبی رابط در محل جریان بخارها قرار گیرد، تا نقطه جوش یــك مایع به درستی تعیین شود .  4 . اتصال صحیح لوله ورود و خروج آب به مبرد .5 برای گرم كردن، معموﻻ حمام های روغن یا وسایل گرم كننده الكتریكی ارجحیت دارند  . ولـی چنانچـه از شعله استفاده می شود، باید توجه داشته با گذاشتن یك توری فلــزی روی سـه پایــه و زیــر بـالون، شـعله چراغ گاز، پخش شده به تمام نقاط بالن اتصال یابد تا بدین وسـیله از گــرم شـدن موضـعی بالن جلوگیری شود

6 باید محل ارتبـاط و تمـاس شیشــه آﻻت را بـا گــریس یا وازلیـن روغنكــاری كــرد  . ایـن امــر بــرای اجتنـاب از چسبندگی و قفل شدن وسایل شیشه ای بر اثر گرما ضروری است   .7 از بالنهای تقطیر بزرگ نباید استفاده كرد، زیرا بالن بزرگ سبب از بین رفتن مایع می شود . 

 

8 قبل از انجام تقطیر، تركیب مورد نظر را در بالن تقطیر مـی ریــزیم و آن را تـوزین مـی كنیــم و بعد از عمـل تقطیر نیز مجددا بالن را وزن می كنیم  . به این ترتیب مقدار مایع تقطیر شده مشخص می شود  .  9 . انتخاب مبرد به نوع تقطیر، سرعت تقطیر و نقطه جوش مایع مورد نظر بستگی دارد .

. سرعت تقطیر مناسب ) تنظیم دمای ﻻزم  ( یك تا دو قطره در هر ثانیه است  .  11 . بالن تقطیر را هیچگاه نباید تا خشك شدن كامل گرم كرد

  تقطیر در فشار کم :  در بسیاری از موارد، نقطه جوش در فشار معمولی زیاد است و ممكن است تركیــب مـورد نظـر، در دمایـی پایینتر از نقطه جوش خود یا در دمای جوش، تجزیه یا اكسید شود یا نوآرایی یابد .  در چنین مواردی مایع را در فشار كمتر از فشار جو تقطیر می كنند  . معموﻻ تركیباتی را كه نقطه جوش آنهااز حدود 180 درجه سانتیگراد بیشتر است در فشار كم تقطیر مـی كننـد  . بـرای مثـال اگــر نقطـه جـوش یـك تركیب در فشار 760   میلی متر جیوه 20 درجه سانتیگراد باشد، نقطه جوش آن در فشار 20   میلی متر جیوه حدود 90 درجه سانتیگراد است .

 برای كم كردن فشار، معموﻻ از خرطوم آبی یا پمپ روغنی استفاده می شود  . مقدار كاهش فشـار در هــر یك از دو وسیله، به شرایط و مشخصات دستگاه تقطیر بستگی دارد .

  نكات زیر در این روش تقطیر باید دقیقا مورد توجه قرار گیرد :  رعایت تمام موارد ذكر شده در مورد تقطیر ساده  به جای سنگ جوش می توان از یك لوله مویین استفاده كرداین لوله مویین را می توان با گرم كردن یك لوله شیشه ای روی شعله و كشیدن آن تهیه كرد ) نظیر آمـاده كردن لوله مویین برای نقطه ذوب  ( و با استفاده از یك رابط در بالن تقطیر قرار داد  . از راه لوله مویین نـه تنهـا هوا، بلكه در موارد لزوم، می توان یك گاز بی اثر ) نظیر نیتروژن یا هلیوم  ( را نیز وارد دستگاه كرد  .  گاهی می توان به جای لوله مویین از یك همزن مغناطیسی استفاده كرد  .

 استفاده از یك تله جهت مقابلـه بـا شكستن خـﻼ ) تقلیـل فشـار  ( یـا جلوگیری از ایجـاد مكش معكـوس و اجتناب از وارد شدن آب از طریق خرطوم آبی به درون دستگاه تقطیر، ضروری است  .  چنانچه مایع مخلوطی از چند جزء باشد، می توان از رابطهــایی كــه بــه چنـد بـالن متصـل مـی شـوند ) رابـط ﻋﻨﻜﺒﻮﺗﯽ  ( استفاده كرد .

 چنانچه در حین عمل، دستگاه خﻼ از كار بیفتد، فورا باید منبع گرما را خاموش و لوله یا بست رابط بین تلـه و خﻼ ) بمب یا خرطوم آبی  ( را باز كرد تا از مكش معكوس و ورد آب به بالن دریافت كننده جلوگیری شود .  در پایان تقطیر، ابتدا منبع گرما را خاموش، سپس لوله خﻼ را از دسـتگاه جـدا مـی كنیـم و بعـد شـیر آب را ﻣﯽ ﺑﻨﺪﯾﻢ .

.